Đôi khi phải đi xe; chúng tôi muốn đi tham quan. Quý vị chưa từng thấy loại xe đó đâu. Tôi không biết đó là xe (người-thân-)bò hay xe (người-thân-)ngựa. Bên dưới có bánh xe, nhưng phần trên tôi không biết gọi là gì. Nó giống như xe (người-thân-)ngựa của thế kỷ 17 hay 16 gì đó. Quý vị thấy không? Phía sau là những tấm ván gỗ. Ôi, ngồi lên đó là phía sau tôi nổi lên một cục to bằng quả trứng. Thật đó, tôi không nói dối đâu. Tôi không nói dối hay nói quá đâu. Không hề phóng đại. Ôi, thật sự rất đau, vì đường ở đó cũng không phải là đường nữa. Có ổ gà khắp nơi, khiến cái xe nó chạy như vầy: “Cà-tăng! Pa-bông! Pa-bông!” Còn tệ hơn cưỡi ngựa nữa. Mà lúc đó tôi đâu có nhiều mỡ. Tôi không có mỡ thừa, rồi nó mát-xa tôi lung tung. Mát-xa đúng chỗ có xương, thì ôi thôi, chuyện gì xảy ra? Một cục lồi lên, như quả trứng; tôi tưởng mình sắp đẻ trứng luôn.
Nhưng lúc đó, tâm cầu Đạo của tôi mạnh hơn; tôi đi hành hương đến một nơi gọi là Vạn Phật Thành. Trước đó có rất nhiều chùa. Nơi đó gọi là Pagan, Pagan. P‑A‑G‑A‑N, Pagan. Từ thủ đô đến chỗ đó hình như không có chuyến bay nào. Muốn đi thì phải đi loại xe như vậy. Mỗi ngày cũng chỉ có một bữa ăn. Mỗi ngày chỉ có một chuyến xe, không có chuyến nào khác. Phải dậy lúc 3 giờ sáng, ra đó chờ, rồi chen chúc với người ta. Ai chen lên được thì đi. Ai không chen được thì hôm sau quay lại. Chồng tôi cao to hơn. Vậy mà ông ấy cũng chen lên được. Ông ấy giành được chỗ một người, mà đủ cho cả hai chúng tôi tôi ngồi. Tận dụng lợi thế của người Á châu nhỏ con. Sau đó, ông ấy còn giành được hai chỗ ngồi, nhưng với cái cục u lồi lên như quả trứng đó, thì cũng chẳng vui vẻ gì.
Nhưng có thể đi đến đó, được thăm viếng những ngôi chùa ấy, thì mọi khổ cực đều đáng giá đối với tôi. Bây giờ đi đâu cũng có xe tốt, ngay cả ở Trung Quốc đại lục, và các nước cộng sản cũng vậy. Tôi thấy quý vị đi cứu trợ ở Âu Lạc (Việt Nam). Trời ơi! Quý vị đi xe sang trọng, mà vẫn còn than phiền này kia, nào là động cơ xe không tốt. Bên Miến Điện, dù chúng tôi có tiền, cũng không có xe như vậy để đi. Nếu có xe là vài ngàn người chen vào. Thật đó. Có người đu bám bên ngoài, bám cửa sổ, bám nóc xe, trước xe, sau xe, cả cạnh tài xế nữa. Bên trái, sau lưng, trước mặt – chỗ nào cũng có người. Tôi không biết tài xế lái kiểu gì luôn. Làm sao ông ta thấy được đường, thật không thể tưởng tượng nổi. Ở đó họ không quan tâm nam hay nữ. Ai chen được thì chen, miễn có chỗ là được. Nhưng điểm tốt ở họ là: họ vẫn nhường chỗ cho nhà sư. Dù đông cỡ nào, họ vẫn nhường ghế cho nhà sư ngồi, rồi tự chen vào chỗ còn lại.
Chúng tôi thật không thấy được nhiều, chỉ thấy những ngôi chùa đổ nát, tượng Phật không đầu, A La Hán không tai, và Bồ Tát thì mất tay. Quan Âm Bồ Tát ngàn tay ngàn mắt mà một tay cũng không còn. Tất cả đều bị các nhà khảo cổ hoặc du khách lấy hết. Mỗi người lấy một cái tay về nhà. Chính phủ của họ quản mấy chuyện đó rất nghiêm. Không được mang nguyên cả tượng ra ngoài. Nếu tượng hơn 50 năm tuổi thì không được mang ra. Dưới 50 năm thì được, có thể mua. Dù có tiền cũng không mua được đồ cổ, họ rất nghiêm. Nhưng dù nghiêm như vậy, mỗi người khi về vẫn lấy một cái tay. Mỗi người mang một cái tay về nhà, đặt trong phòng khách làm đồ trang trí.
Tại sao chính phủ họ không cho buôn bán? Họ sợ người Tây phương mang về để đặt trong nhà vệ sinh, hoặc phòng tắm, như đồ trang trí. Người Miến Điện rất tôn kính những thứ đó. Còn du khách Tây phương thì không hiểu. Họ nói: “Nếu không mang được cả tượng, thì mang cái đầu về”. Cho nên khi mình đi xem triển lãm, ở những nơi triển lãm đồ cổ, có khi toàn đồ bất hợp pháp, mà giá lại rất đắt. Có lúc tôi chỉ thấy nửa thân tượng, nửa kia bị phá hỏng. Quý vị có thấy không? Mang về triển lãm, bán rất đắt – hoặc chỉ có cái đầu, hoặc một bàn tay như vậy. Là như vậy đó. Dù nó chỉ mới từ Miến Điện ra, mà sao chỉ có một cái đầu? Vì nó bị trộm.
Đôi khi các nhà khảo cổ đến đó. Khai quật thì được, vì những đồ khai quật được đều trở thành tài sản quốc gia hoặc tài sản quốc tế. Không ai được mang đi. Nhưng người ta thì tùy tiện trộm, mang về nhà, rồi khi chán thì đem bán, hoặc đem làm vật trưng bày. Có khi họ còn trưng ngay trong phòng tắm, nhà vệ sinh, hoặc trước cửa làm thần giữ cửa. Người Miến Điện hay người Thái Lan rất tôn kính Phật. Họ tin tượng chính là Phật. Nên họ không thích thấy cảnh như vậy. Khiến họ buồn. Vì vậy sau này họ nghiêm cấm, không cho bán tượng Phật ra nước ngoài. Tượng Phật không được mua bán.
Nhưng sau đó tôi vẫn mua được hai tượng lớn bằng người tôi. Nhưng phải sang Thái Lan mới mua được, mà giá rất cao, qua rất nhiều thủ tục hành chính. Và là tượng mới. Không mua được tượng cổ. Nhưng tôi rất mãn nguyện với tượng mới. Tôi cũng không muốn mua đồ cổ. Lúc đó tôi rất thành tâm, có được tượng Phật là vui lắm rồi. Ồ, mà lại có hai tượng. Trời ơi, thật là phước lớn! Tôi vui lắm, vui lắm. Nhưng cũng không thể mang ra nước ngoài ngay. Phải tin họ, trả tiền trước, rồi để tượng lại đó, không biết khi nào họ giao, và cứ đứng đó cầu Quan Âm Bồ Tát. Cuối cùng họ cũng giao tượng. Tượng mới, nhưng họ làm cho nó trông như tượng cổ, nhìn cũng khá đẹp.
Sao tôi lại kể mấy chuyện này nhỉ? Đúng rồi, tôi đi đến đó để xem mấy tượng Phật hỏng, không đầu, không tay, mà chuyến đi cực khổ như vậy. Bây giờ nếu quý vị đi xem tượng còn nguyên vẹn, thì sao? Lúc đó không ai la tôi, không ai đánh tôi, mà tôi lại tự dưng bị đánh khắp người. Bị đau chỗ này chỗ kia. Trời ơi, toàn thân đau nhức. Rồi đến đó phải ngồi xe người-thân-ngựa. Ngồi xe người-thân-ngựa mà lòng tôi đau lắm. Nhìn người-thân-ngựa làm việc rất cực khổ. Nắng thì gay gắt. Ngay cả đi bộ còn không nổi, huống chi người-thân-ngựa phải chở chúng tôi. Họ muốn kiếm tiền, nên nhét hơn mười người vào cái xe nhỏ đó. Rồi người-thân-ngựa cứ chạy, chạy, chạy, chạy, cứ chạy, chạy chạy, chạy, trong khi bị quất roi từ phía sau. Trong mắt tôi, thế giới này thật sự đau khổ, đau khổ vô cùng. Tôi nhìn mà lòng không yên. Ngồi đó không làm gì được. Lòng buồn vô cùng, gần như muốn khóc. Nhưng nếu tôi không đi xe, thì người chủ không kiếm được tiền, và người-thân-ngựa sẽ bị đói. Đằng nào cũng không tốt. Mà cũng không có phương tiện nào khác. Nghĩ cách nào cũng thấy khổ.
Đường thì xa, đi bộ cũng không tiện. Chúng tôi chỉ có một tuần. Nếu đi bộ, phải mất hai tuần mới tới nơi. Từ ga xe đến Vạn Phật Thành, đi bộ mất khoảng hai tuần. Tôi không có lựa chọn để mà than phiền. Ý tôi là, với cái khả năng đi bộ của tôi, với cái nóng như vậy, lại còn cả tuần tôi không ăn gì. Dù có ăn một hai lần, cũng chẳng đáng kể. Chỉ có bánh mì nướng. Chỉ khi nào tìm được chỗ sạch tôi mới dám ăn. Và phải là thuần chay. Thuần chay thì tìm ở đâu? Mình nghĩ ở Miến Điện, có nhiều Phật tử, nhiều nhà sư, chắc phải có đồ thuần chay – nhưng không đâu. Chùa nào tôi tới, người ta cũng gặm đùi (người-thân-)gà. Trời ơi, to đùng. Hoặc thịt (người-thân-)heo, cái gì cũng có. Đùi (người-thân-)heo, đùi (người-thân-)gà, đủ hết. Chỉ nhìn thôi đã buồn nôn, nói chi đến ăn ở đó. Thật sự là vậy. Nên cả tuần tôi gần như không ăn gì. Cơ thể đã rất, rất yếu rồi. Lúc đó còn nóng không chịu nổi. Nắng cháy da, mà tôi lại đang bệnh. Tôi ói, vì bệnh, khó chịu, yếu, đi bộ cũng không nổi. Cái gì cũng khó chịu, không ổn.
Thậm chí trong hoàn cảnh như vậy, tôi vẫn ráng đi xem những tượng Phật không đầu, không tay; tôi vui lắm. Ừ, ngay cả như vậy cũng tính là đau khổ, bị hành hạ. Cho nên đôi khi chúng ta đi xem tượng Phật gỗ, cũng phải trải qua như vậy, huống chi là muốn gặp một vị Phật sống. Dĩ nhiên đôi khi chúng ta cũng bị hành hạ một chút về tinh thần. Hoặc khi nghiệp đến, xảy ra những tình huống khiến mình cảm thấy như bị hành hạ. Nhưng thật ra, tất cả đều là ảo tưởng. Chuyện nhỏ, không có gì lớn. Chỉ có thân thể, tinh thần bị hành, chứ linh hồn thì không. Linh hồn không đau khổ. Đôi khi chịu một chút khổ có thể tẩy rửa được linh hồn. Bị ép một chút thật ra là tốt. Có lúc quý vị thấy chúng ta làm việc bị áp lực. Mỗi lần muốn ngồi thiền thêm, lại phải trở về làm việc, hoặc hết giờ, rồi cảm thấy bị ép, giống như bị bắt nạt chút chút. Nhưng thật ra, chính trong hoàn cảnh đó mình thiền tốt hơn. Nếu ngày nào cũng sung sướng thoải mái, muốn thiền lúc nào thì thiền, tôi e là quý vị thiền không nổi đâu. Tôi nói thật. Đừng tưởng tượng quá nhiều, nào là muốn đi bế quan hay gì đó. Đó là vọng tưởng.
Đúng vậy! Ví dụ như câu chuyện tôi đã kể với quý vị. Có một người cưỡi (người-thân-)ngựa đến… Có một loại bánh xe dùng để quay nước. Biết không? Guồng nước. (Guồng nước.） Guồng nước. Guồng nước luôn quay, nên mới có nước. Đúng không? (Dạ.) Hệ thống hồi xưa là như vậy đó. Rồi mình dẫn nước về nhà hoặc nơi nào cần dùng. Người cưỡi (người-thân-)ngựa đến đó cho (người-thân-)ngựa uống nước. Nhưng khi (người-thân-)ngựa đến gần, nghe tiếng guồng nước “cốc-cốc, ki-ốc, ki-cốc”, nó sợ, bỏ chạy. Nó không uống nước. Chủ (người-thân-)ngựa mới nhờ người trông guồng nước tạm dừng guồng lại, để (người-thân-)ngựa không nghe tiếng, uống nước rồi đi. Nhưng guồng dừng, thì không có nước. Nên (người-thân-)ngựa không uống được. Người cưỡi nói: “Thôi, ông quay guồng lại đi”. Vừa quay lại, (người-thân-)ngựa lại chạy mất. Người trông guồng nước nói: “Anh phải ép (người-thân-)ngựa uống bây giờ. Vì khi guồng dừng, không có tiếng, thì cũng không có nước. Nên uống bây giờ, không thì không uống được gì cả”. Là như vậy đó.
Chỉ khi không có thời gian thiền, chúng ta mới thật sự muốn thiền. Khi đời sống quá thoải mái, giống như sống trên Thiên Đàng. Cõi Thiên Đàng khó tu là như vậy. Bởi vì không có mục tiêu, không có động lực để chúng ta tu hành. Chỉ khi tha thiết mong cầu, khi cảm thấy đói, thì ăn mới ngon. Nếu có quá nhiều, thì mình mắc bệnh của nhà giàu: ăn không vô gì hết. Quý vị nghe rồi đó, vua chúa, quan lớn thường ăn không ngon, chỉ ăn khi xã giao. Vua thường ăn không ngon. Có lẽ bây giờ tôi cũng vậy. Ăn không vô, vì “bệnh của nhà giàu”. Quá nhiều thứ để ăn. Dù mọi người cúng dường, tôi chia cho quý vị, nhưng trong lòng tôi biết lúc nào cũng có đồ ăn, muốn gì cũng có. Nên tôi không đòi hỏi. Còn ngày xưa, tôi ăn gì cũng thấy ngon. Khi mới xuất gia hoặc đi cầu Đạo, tôi không có tiền. Trời ơi, ngay cả một miếng sôcôla (thuần chay) tôi cũng quý vô cùng. Còn bây giờ, tôi chẳng buồn nhìn. Có là chia liền. Chia còn không kịp nữa. Nhìn đã chịu không nổi, huống chi là ăn. Thật sự là vậy.
Hồi tôi ở Ấn Độ, có lúc cả tuần chỉ nghĩ đến một miếng bánh (thuần chay). Tôi đem hết tiền cúng dường người khác, vị trụ trì ở đây, và thầy của trụ trì ở đó. Tôi đi đâu thấy Minh Sư nào, là cúng tiền ngay, chẳng màng đến cái thân này, thân chưa thành Phật. Cái thân này ngày nào cũng đòi hỏi. Hôm nay đòi sôcôla (thuần chay), biết tôi không có mà vẫn đòi. Hôm sau đòi ladoos của Ấn Độ, rồi barfi thuần chay. Hả? (Kheer thuần chay) Kheer thuần chay. Nó đòi toàn thứ tôi không mua nổi. La nó cũng vô ích.
Còn bây giờ tôi không muốn ăn gì cả. Dù đôi khi tôi ăn với quý vị, nhưng thật ra tôi không thấy ngon gì. Tôi có thể ăn, như cái máy thôi, chỉ để nuôi dưỡng thân thể, chăm sóc thân thể. Cũng có tác dụng. Chứ thật ra, tôi chẳng hưởng thụ gì. Rất hiếm khi tôi ăn thấy món gì ngon. Có thể mỗi tuần một lần? Không, mỗi tháng một lần. Hoặc hai, ba tháng một lần. Chỉ một ngày tôi thật sự thấy ngon. Nhưng cũng không như hồi trước. Hồi tiểu học, trung học, cái gì tôi cũng lấy ăn, cái gì cũng ngon. Thật sự, hồi đó cái gì tôi cũng ăn được. Còn bây giờ, như quý vị thấy, tôi uống trà, ăn này nọ – không có vị gì hết. Tôi nói thật. Tôi chỉ ăn cùng quý vị; dù nhạt nhẽo cũng không sao.
Photo Caption: Mỗi Chúng Sinh Đều Có Vẻ Đẹp Riêng
